หน้ารวมบทความ
   บทความ > คอลัมน์มองอย่างพุทธ > อดอาหารจากใจถึงใจ
กลับหน้าแรก

มติชนรายวัน วันที่ ๕ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๔๓

อดอาหารจากใจถึงใจ
พระไพศาล วิสาโล

 

ม็อบรับจ้างนั้นพร้อมเสมอที่จะส่งเสียงเอ็ดตะโร ขว้างปาก้อนหิน ปิดถนน แต่ไหนเลยจะกล้าอยู่นิ่งให้ตำรวจทุบตีจนเลือดอาบ

ชาวบ้านซึ่งโลภไม่รู้จักพอพร้อมเสมอที่จะเดินขบวนถือป้าย ตากแดดตากฝน ชุมนุมล้อมทำเนียบ แต่ใครเลยจะยอมอดอาหารไม่มีกำหนด หรือแม้แต่อดนานเป็นอาทิตย์ก็เถอะ

ในทำนองเดียวกัน คนที่อดอาหารเพื่อเรียกร้องผลประโยชน์ส่วนตัว ย่อมทำเช่นนั้นไม่ได้นาน เพราะถึงเงินหมื่นเงินแสนจะหอมหวาน แต่ก็ไม่อาจเทียบกับชีวิตได้ ใครบ้างที่จะยอมเอาชีวิตไปเดิมพันกับเงินซึ่งไม่แน่ว่าจะได้มาหรือไม่

การที่ชาวบ้านจากสมัชชาคนจนพร้อมกันดาหน้าปีนกำแพงทำเนียบทั้ง ๆ ที่รู้ดีว่าเสี่ยงต่อการถูกทุบตีเป็นอย่างยิ่ง เป็นเครื่องพิสูจน์เกินพอแล้วว่าพวกเขาไม่ใช่ม็อบรับจ้าง พวกเขายาตรามากรุงเทพ ฯ เพราะความทุกข์ที่เรื้อรังสะสมมานานปี โดยการยอมให้ตำรวจทุบตีอย่างดุษณี พวกเขาได้พิสูจน์ให้เห็นแล้วว่าความทุกข์ที่ผลักดันเขามาหน้าทำเนียบนั้นมากมายกว่าความเจ็บปวดจากการทุบตีของตำรวจหลายเท่านัก

วันนี้พวกเขาอาจหลุดพ้นจากข้อหา”ม็อบรับจ้าง”ไปมากแล้ว กระนั้นตราบาปที่รัฐบาลและคนกรุงเทพ ฯ จำนวนไม่น้อยประทับบนหน้าผากของเขาว่า”โลภไม่รู้จักพอ” ก็ยังติดอยู่

ถึงตอนนี้พวกเขาแทบไม่มีหนทางใดอีกแล้วที่จะลบล้างข้อกล่าวหานั้น นอกจาก
การอดอาหาร พวกเขาอดอาหารมิใช่เพื่อยืนยันถึงความบริสุทธิ์ใจของพวกเขาเท่านั้น หากยังเพื่อตอกย้ำตนเองให้แน่วแน่มั่นคงอยู่บนหนทางที่ถูกต้องและชอบธรรม

การอดอาหารนั้นเป็นสันติวิธีประเภทหนึ่ง แต่สันติวิธีประเภทนี้มิได้มุ่งหวังให้เกิดพลังทางการเมืองหรือก่อผลกระทบต่อสังคมเท่านั้น หากยังเป็นไปเพื่อผลในทางจิตใจของผู้กระทำด้วย
นั่นคือเพื่อขัดเกลาจิตใจให้เกิดเจตนาอันบริสุทธิ์

การอดอาหารกับการชำระให้สะอาดบริสุทธิ์นั้นเป็นเรื่องที่แยกจากกันไม่ออก ในวงการสุขภาพ เป็นที่ยอมรับกันมากขึ้นแล้วว่า การอดอาหารนั้นช่วยชำระอวัยวะภายในให้ปลอดจากสารพิษและสิ่งปฏิกูลได้เป็นอย่างดี

ในทางจิตใจ การอดอาหารช่วยให้จิตใจสงบได้ง่าย ความคิดฟุ้งซ่านน้อยลง (ซึ่งเป็นอาการที่สัมพันธ์กับร่างกายที่ทำงานช้าลง) ในสภาวะเช่นนี้ กิเลสโดยเฉพาะกามราคะและความโลภจะระงับลง หรือกำเริบไม่บ่อย เกิดความรู้สึกโปร่งเบา ด้วยเหตุนี้นักปฏิบัติธรรมจำนวนไม่น้อยที่เน้นภาวนาแบบสมถะ จึงนิยมการอดอาหารครั้งละหลายวัน

ในทำนองเดียวกันนักสันติวิธีหลายคนเลือกที่จะอดอาหารท่ามกลางการต่อสู้เรียกร้อง ทั้งนี้เพื่อลดทอนหรือสยบความโกรธเกลียดและความเห็นแก่ตัวอันอาจเกิดขึ้นระหว่างการเผชิญหน้ากับคู่กรณี ขณะเดียวกันก็ใช้โอกาสนี้พิจารณาทบทวนการกระทำของตนเอง ว่าเป็นไปเพื่อประโยชน์ส่วนรวมหรือเพื่อประโยชน์ส่วนตน เป็นไปเพื่อความถูกต้องชอบธรรมหรือเพื่อสนองทิฏฐิมานะของตนเอง การอดอาหารช่วยให้เห็นตนเองได้ชัดเจนขึ้นก็เพราะในยามนี้กิเลสคลายอำนาจในการครอบงำจิต จิตสงบและใสขึ้น จึงเห็นตนเองตามที่เป็นจริงได้ง่าย

สันติวิธีจะมีพลังได้ก็เพราะมีธรรมเป็นพื้นฐาน ดังนั้นนักสันติวิธีจึงจำเป็นต้องตรวจสอบและรักษาแนวทางการต่อสู้ให้สอดคล้องกับธรรมเสมอ จึงจะบรรลุจุดมุ่งหมายได้

นี้คือเหตุผลสำคัญประการหนึ่งที่สมาชิกสมัชชาคนจนประกาศอดอาหาร หลายคนกล่าวว่าที่ทำเช่นนั้นเพราะต้องการปฏิบัติธรรม กล่าวอีกนัยหนึ่งพวกเขาปรารถนาที่จะขัดเกลาตนเอง
เพื่อให้แน่ใจว่าที่มาเรียกร้องหน้าทำเนียบนั้นมิใช่เพราะโลภไม่รู้จักพอ หลายคนบอกว่าต้องการแผ่เมตตาให้รัฐบาล เมตตาจะเกิดขึ้นได้ก็ด้วยจิตใจที่เบาบางจากความโกรธเกลียด การอดอาหาร
เป็นหนทางหนึ่งที่จะช่วยบรรเทาความโกรธเกลียดได้ จึงช่วยให้การแผ่เมตตาเป็นไปได้อย่างแท้จริง

การอดอาหารเป็นโอกาสที่ชาวบ้านจะได้พิสูจน์(ทั้งแก่ตนเองและผู้อื่น)ว่าการต่อสู้เรียกร้องของตนนั้นทำด้วยเจตนาที่เห็นแก่ตัวหรือเพื่อความถูกต้องชอบธรรม ทำเพื่อประโยชน์ส่วนตัวหรือเพื่อพี่น้องจำนวนมากมายที่ทุกข์ยากเดือดร้อนเพราะการพัฒนาที่ไม่เป็นธรรม การอดอาหารเป็นเครื่องพิสูจน์เจตนาก็เพราะว่าต่อเมื่อมีใจมุ่งมั่นแน่วแน่ในธรรมเท่านั้น จึงจะอดอาหารได้อย่างยืนหยัดอดทน คนที่เห็นแก่ตัวเองย่อมปราศจากกำลังใจที่จะยืนหยัดในวิธีการนี้

และด้วยจิตที่มุ่งธรรมเท่านั้น การอดอาหารจึงจะสอดคล้องกับพุทธวิธี แม้จะต้องอดถึงตายก็ตาม ก็พระพุทธองค์ไม่ได้ตรัสไว้หรือว่า “นรชนควรสละทรัพย์เพื่อรักษาอวัยวะ ควรสละอวัยวะเมื่อรักษาชีวิต ควรสละทรัพย์ อวัยวะ และชีวิตเมื่อระลึกถึงธรรม”

ถึงที่สุดแล้ว การอดอาหารของชาวบ้านแห่งสมัชชาคนจนเป็นการประกาศให้สังคมไทยรับรู้ว่า ความทุกข์ที่พวกเขาและญาติพี่น้องกำลังเผชิญอยู่นั้นยิ่งใหญ่กว่าความทุกข์ทรมานจากการอดอาหารมากมายหลายเท่านัก อีกทั้งความเป็นธรรมที่พวกเขาเรียกร้องก็มีคุณค่าอย่างยิ่ง ถึงขั้นที่เขาพร้อมจะแลกด้วยชีวิต ความเป็นธรรมนั้น ใคร ๆ ก็พูดได้ตราบใดที่ยังอยู่ในห้องแอร์ มีกินมีใช้สุขสบาย แต่ถ้าเขายังเรียกร้องความเป็นธรรมอยู่ทั้ง ๆ ที่กำลังทุกข์ทรมานอยู่นั้น นั่นแสดงว่าสิ่งที่เขาเรียกร้องต้องมีความหมายต่อตัวเขามาก มากจนเข้าพร้อมจะสละชีวิตเพื่อให้ได้มา

วันนี้สมัชชาคนจนได้พิสูจน์ให้คนกรุงเทพ ฯ เห็นแล้วว่าตนโลภไม่รู้จักพอหรือไม่ บัดนี้ถึงคราวที่คนกรุงเทพ ฯ ที่กล่าวหาเขาเหล่านั้น ควรจะพิสูจน์ตนเองบ้างว่า ตนเองก็ไม่ได้โลภอย่างนั้นเหมือนกัน การกล่าวหาคนที่ยากจนข้นแค้นว่าโลภไม่รู้จักพอ ในขณะที่ตัวเองอยู่อย่างสุขสบายนั้นเป็นความไม่ชอบธรรมอย่างยิ่ง ร้ายไปกว่านั้นก็คือทั้ง ๆ ที่สุขสบายแล้ว ก็ยังเรียกร้องให้ชาวบ้านเสียสละด้วยการยอมสูญเสียบ้านเรือนไร่นาและแหล่งยังชีพ(เช่นป่าเขาและแม่น้ำ) เพื่อสร้างเขื่อนผลิตไฟฟ้าและน้ำราคาถูกให้แก่ตนต่อไป ก็ชาวบ้านที่กำลังชุมนุมหน้าทำเนียบเหล่านี้มิใช่หรือที่เป็นผู้เสียสละให้คนกรุงเทพ ฯ มาแล้ว แต่ขณะที่พวกเขาจนลง เรากลับรวยขึ้น เท่านั้นยังไม่พอ เรายังจะเฉยเมยต่อความทุกข์ยากของเขา และเรียกร้องให้เขาอดทนรับผลแห่งการเสียสละต่อไปอีกหรือ

อย่าปล่อยให้พวกเขาทุกข์ไปกว่านี้อีกเลย อย่างน้อยก็ช่วยบอกรัฐบาลทีว่า ใครกันแน่ที่โลภไม่รู้จักพอ

รวบรวมงานเขียนและบทความของพระไพศาล วิสาโล www.visalo.org  korobiznet เอื้อเฟื้อพื้นที่   
webmaster    ๒๕๕๒ All Rights ไม่ Reserved